اثر ارتفاع ريزش بر حداكثر ابعاد حفره آبشستگي ناشي از جت هاي ريزشي آزاد

پيش بيني آبشستگي ناشي از برخورد جت هاي خروجي از سرريز سدها به بستر پايين دست، يكي از مسائل قابل اهميت در هيدروليك مي باشد. عوامل بسيار زيادي در چگونگي، نحوه تشكيل و مشخصات حفره آبشستگي ايجاد شده در پايين دست سدها اثر گذار بوده كه از مهمترين آنها مي توان به شكل جت خروجي ُدبي جريان، دبي جريانف عمق پاياب، دانه بندي مصالح بستر و ارتفاع ريزش جت اشاره كرد. در همين راستا، در اين مقاله تلاش گرديده تا با استافده از مطالعات آزمايشگاهي انجام شده و در نظر گرفتن عمق پاياب ثابت، دو دبي جريان و با استفاده از دو نوع دانه بندي يكنواخت و غيريكنواخت براي مصالح بستر، به بررسي اثر ارتفاع ريزش بر حداكثر ابعاد حفره آبشستگي (طول، عرض و عمق حفره آبشستگي و نيز ارتفاع بر آمدگي پايين دست حفره آبشستگي) ايجاد شده ناشي از جت هاي ريزشي ازاد در زمان تعادل، پرداخته شود. لازم به ذكر است انحراف معيار هندسي مصالح (*) استفاده شده براي حالت يكنواخت و غيريكنواخت به ترتيب 1/3 و 2/7 مي باشد. مشاهدات ناشن مي دهد كه در محدوده مورد مطالعه، حداكثر طول و عرض حفره آبشستگي با ارتفاع ريزش رابطه معكوس و حداكثر عمق حفره آبشستگي و ارتفاع برآمدگي پايين دست آن رابطه مستقيمي با ارتفاع ريزش خواهند داشت. نكته قابل توجه اين كه اين موضوع براي هر دو نوع مصالح يكنواخت و غيريكنواخت صاقد بوده هرچند كه روند تغييرات آنها با يكديگر متفاوت مي باشد. نتايج در قالب نمودارها و جداول ارائه گرديده است.