مؤانست پارادايم هاي حيات دروني در حياط دروني ملهم از بستر تاريخ، محيط يا فرهنگ؟

حياط خانه ايراني جايگاهي تثبيت شده در ميان عناصر و فضاهاي معماري دارد، اولويت اين عنصر به گونه اي است كه در خانه ايراني سازماندهي فضايي را تحت تأثير قرار داده و از ديگر سو در تعامل مسالمت آميز با بستر خود، حداقل نصرت را در محيط اعمال نموده است. اين فضاي باز، قطعه اي بلااستفاده از بنا نيست كه به علت عدم بهره وري به آن تخصيص داده باشند، بلكه فضايي تعريف شده، داراي حدود و نغور مشخص است كه غالباً با هندسه منظمي نضج يافته است. يكي از وجوه حياط مركزي تبيين موضوعاتي است كه به نحوي بارز بيانگر مفهوم مركز هستند و اصولاً به يك وحدت اشاره مي كنند. به عبارت ديگر مركزيت عامل وحدت و ظهور يك مجموعه واحد از جمع اجزا و عناصر تكثر يافته است. اين مركز گرايي به نوعي بخشي از هويت خا نه هاي ايراني اسلامي را تجلي مي دهد. اين پژوهش با تحقيق تفسيري و تحليلي و شيوه گردآوري اطلاعات به صورت ميداني، كتابخانه اي، بررسي منابع دست اول و نمونه هاي تاريخي سعي نموده با جستاري در نحوه پيدايش و شكل گيري حياط، به گونه شناسي حياط در خانه هاي ايراني بپردازد، بعلاوه پارامترهايي كه در فرم دهي به حياطي كه امروزه درون بناها مشاهده مي كنيم و نيز تأثير متقابلي كه اين فضا بر خانه هاي ايراني- اسلامي و ساكنان آن گذارده است، مورد تدقيق قرار گرفته اند. يافته هاي تحقيق در مجموع دو زمينه تأثير گذار بر شكل گيري حياط مركزي را مشخص مي كند: بستر محيطي- كالبدي و بستر تاريخي- اجتماعي ماحصل پژوهش تحليل و مقايسه تقسيم بنديهاي اين دو زمينه كلي را در بردارد. اولويت بندي آنها بر حسب عامل محيطي يعني اقليم و شرايط طبيعي، به دنبال آن مسائل اجتماعي- فرهنگي و در نهايت امنيت قابل بحث مي باشد.