پايداري در شهري ايراني (بررسي تحليلي شهرماسوله)

وقتي سخن از معماري كهن ايران به ميان مي آيد شايد كمتر كسي باشد كه نتواند مصاديق آن را در ذهن مجسم كند ، مصاديقي كه بيانگر مباني نظري خاص معماري ايران زمين هستند ، نظم ، توازن ، تقارن ، تعادل ، بافت ، فرم ، فضا و ... به خوبي يادآور پيشينه تاريخي معماري ما هستند . اما امروز با نگاهي به معماري معاصر ايران و مقايسه آن با معماري مغرب زمين شايد چيز ديگري به ذهن متبادر مي شود ، معماران امروز ايران شايد مصادق اين بيت اند كه : سالها دل طلب جام جم از ما مي كرد و آنچه خود داشت ز بيگانه تمنا مي كرد و يا شايد به نقل از استادم ديبا : معماري معاصر ايران ، هنوز در سردرگمي ميان برداشت سطحي برخاسته از نگاهي حسرت آميز به گذشته تا فرهيختگي به الگوي غربي به سر مي برد . معماري گذشته ايران كه همواره با تكيه بر خلاقيت و خصايص پايدار از جايگاهي ويژه برخوردار بود در عصر حاضر در اثر مواجهه با پديده هاي گوناگون نظير سايت هاي استعماري و سرازير شدن ثروت هاي نفتي ، بدون دارا بودن پشتوانه مديريتي لازم و نيز دلباختگي به مظاهر تمدن تازه صنعتي شده غربي از حقيقت خويش فاصله گرفته است . و اين در حالي است كه معماري كهن ايران زمين ، با توجه به مصاديق فراوان قابل بحث و بررسي ، به خوبي به مباني پايداري وفادار بوده است . ساختمان هاي كهن ايران طوري طراحي شده اند كه در زمستان به خوبي و سادگي گرم مي شوند و در تابستان به راحتي خنك و اين ساده ترين وكاربردي ترين مفهوم معماري پايداراست . دست كم از اصول معماري ايراني خود بسندگي و پرهيز از بيهودگي را بدون كوچكترين كم و كاستي مي توان با معماري پايدار ( سبز ) مطابق دانست و اين يعني معماري ايران خيلي قبل تر از آنكه دنيا به فكر نگرشي نو به معماري باشد اينگونه مي آفريده است . آنچه امروز بيشتر بايد مورد توجه قرار گيرد بحث و بررسي درباره الگوهاي معماري ايراني است ، اين الگوها هر چند در پاره اي از موارد شايد خالي از اشكال نباشد امادر اغلب موارد هنوز راهگشا و قابل استناد هستند معماران گذشته ايران زمين آنچنان خردمندانه و خلاقانه طراحي مي كردن كه هنوز و همراه مي توان از آنها و آثارشان آموخت . در اين مقاله سعي شده است تا با تعريف ساده اي از معماري پايدار و مباني آن ، نمونه اي موفق از شهر سازي پايدار (روستاي ماسوله ) مورد بررسي قرار گيرد